• Reşitpaşa Mah. Katar Cad. İTÜ Arı Teknokent 3 Sit. No:4/B110 34469 Sarıyer – Istanbul

SimuX

SimuX programı İstanbul Teknik Üniversitesi’nde geliştirilmiştir. Geliştirme çalışmaları sektörün ihtiyacı doğrultusunda sürekli devam etmektedir.

Cer gücü sistemi, Sinyalizasyon, İşletmeve Enerji Verimliliği ile ilgili çalışmalarda bir raylı ulaşım sisteminin bütün bileşenleri ile birlikte simülasyonunu gerçekleştirebilen SimuX yazılımı kullanılmaktadır. Yazılım birçok projede, gerek yapım aşamasında gerekse işletmeye açılmış hatların yeni oluşacak olan koşullara göre sınanmasında başarı ile kullanılmış ve elde edilen sonuçların gerçek değerlere büyük yakınlık gösterdiği teyit edilmiştir.

SimuX’un kullanım alanlarından bazıları aşağıda verilmiştir:

  • İşletme şartlarında tren performansının belirlenmesi,
  • Cer gücü sisteminin boyutlandırılması,
  • Cer gücü sisteminin, fider kablolarının, katener/3. ray sisteminin yeterliliğinin saptanması,
  • Bir trenin pantografındaki maksimum, minimum ve ortalama gerilim değerlerinin bulunması,
  • Enerji tüketiminin ve kayıplarının saptanması,
  • Enerji tasarruf yöntemlerinin uygulamadan önce test edilmesi,
  • Regeneratif frenlemenin etkisi ve hattın ‘alım oranı’nın belirlenmesi,
  • Ray gerilimi ve kaçak akım analizi,
  • Farklı besleme şekillerinin test edilmesi,
  • Kısa devre durumlarının analizi

Yazılım çok sayıda değişkeni modeline dahil ederek sonuçların gerçek hayat şartlarına oldukça yakınlaşmasını sağlamaktadır. Bu verilerden başlıcaları aşağıda verilmiştir.

  • Hat sayısı ve isimlendirmeleri ve metrajı, yolcu istasyonları ve bekleme süresi (minimum – maksimum arası rastgele yada sabit değerde),
  • Kurplar, eğimler, hız sınırlamaları ve maksimum işletme hızı,
  • Hatların bağlı bulunduğu depolara ilişkin veriler,
  • Hat üzerinde işleyen trenlere ilişkin veriler (kaçlı dizi, başlangıç ve hedef noktaları, uğranılan istasyon
    isimleri, diziler arası süre),
  • Trafo merkezi sayısı, yerleri ve isimlendirmeleri, trafo merkezi iç ekipman değerleri, trafolar arası
    izolman bölgeler, katener/3. ray sistemi verileri ve ray gerilimi denetleme ekipmanına ilişkin veriler,
  • Trenlere ilişkin veriler (maksimum hızı, boş/dolu ağırlık bilgileri, maksimum hızlanma, frenleme ve konfor ivme değerleri, cer kuvveti – hız diyagramı, frenleme kuvveti – hız diyagramı vs.)

Piyasada bulunan bazı simülasyon yazılımının aksine SimuX her bir adımda hem tren performans hem de elektrik yük akışına ilişkin çözümleri birlikte yapmaktadır. Tren geriliminin değişmesi trenin performansına etki etmektedir. Dolayısı ile gerilim azaldığında trenin üretebildiği cer kuvveti dolayısı ile ivmelenmesi ve hızlanması azalmaktadır. Trenin elektrifikasyon sisteminden çektiği güç de azalarak gerilim düşümünün daha da kötüleşmesinin önüne geçilmekte ve tren bir miktar performans kaybetse de yoluna devam edebilmektedir. SimuX bu lineer olmayan kontrol fonksiyonunu modeline hem motor hem de regeneratif frenleme modları için doğru şekilde dahil ederek oluşan performans kaybının seviyesini hassas bir şekilde belirleyebilmektedir.

Ana hat demiryolu sistemlerinde uyulması gereken EN50388 standardında belirtilen faydalı ortalama gerilim değeri SimuX yardımı ile hesaplanabilmektedir. Düşük gerilim altında tren davranışlarını ve VLD sistemini doğru şekilde modellemesi ile SimuX komşu iki trafo merkezinin devre dışı kalması gibi en kötü senaryolarda dahi başarılabilecek tren işletim sıklığını bulabilmektedir.

SimuX yardımı ile tren yığılmalarının cer gücü sistemi üzerine etkileri analiz edilebilmekte ve cer gücü sisteminin çok trenin eş zamanlı harekete geçmesini kaldırıp kaldıramadığını inceleyebilmektedir.

Çok sayıda farklı tren tipi ve kompozisyonunu aynı simülasyon modeline dahil etmesiyle SimuX bütünleşik işletme planlarının geliştirilmesini ve optimizasyonunu desteklemektedir.

Gelişmiş arayüzü, her bir istasyon arasında farklı yolcu sayısının kullanımına izin veren SimuX sistemlerin gerçekçi boyutlandırılmasını sağlamaktadır.

Araç üstündeki enerji depolama sistemlerinin (EDS) kullanımı ve katenersiz geçiş yapılan bölgelerin simülasyona dahil edilebilmesi ile araçlardaki EDS’lerin boyutlandırılması ve belirlenen bölgelerde şarj için yapılması gereken bekleme sürelerinin optimize edilmesi sağlanabilmektedir.

Projenin ihtiyacına göre iterasyon süresini 100 milisaniye ve altında alabilen SimuX ile ray gerilimi gibi değerlerin standartlara uyumluluğunu tam olarak kontrol edilebilmektedir.

Görsel olarak hassas olan turistik veya tarihi bölgelerde tek kontak telinin kullanımı bir çok tramvay projede yere gömülü takviye kabloların kullanımını zorunlu kılmakta. SimuX bu takviye kablolarını ve kontak teline bağlantılarını ayrı ayrı modelleyerek takviye kablolarının boyutunu ve kontak teline bağlantı noktalarının sıklığını optimize edebilmektedir. Aynı şekilde, bazı durumlarda, ray gerilimini aşağı çekebilmek üzere taşıyıcı raya parallel kablolar da modellenebilmektedir.

Bu ve benzeri dinamik simülasyon opsiyonları ile SimuX sistemlerin aşırı boyutlandırılmasının önüne geçerek simülasyon tabanlı yatırımların kararlarının doğruluğunu temin etmektedir.